نماز و تأثير آن بر روان آدمي
الف)
تأثير نماز بر بيماري افسردگي :
خداوند هر گاه خيري را براي بنده اش بخواهد ،به او كم خوابي ،كم خوري و كم حرفي را
تلقين مي كند . «از فرمايشات حضرت علي (ع) »
دانش پزشكي ظرف چند دهه اخير موفق به اكتشاف مهمي پيرامون بخش مهمي در طول خواب
انسان بنام خواب
REM
بوده است .
پس از آنكه حدود 45 دقيقه از خواب رفتن انسان گذشت ،مرحله
REM
آغاز مي شود و به مدت كوتاهي حدود 15-10 دقيقه ادامه مي يابد . در طول مرحله
REM
از خواب به طرز اسرارآميزي تمام عضلات اسكلتي بدن به كار مي افتد و شخص كاملاً بي
حركت مي شود و نوار مغزي شخص به جاي حالت خواب ،حالت بيداري كامل را نشان مي دهد؛
به طوريكه در اين حالت مغز از فعاليت بالائي برخوردار است .
در طي
REM
درجه حرارت بدن و ضربان قلب بطور غير منتظره اي بالا مي رود و حركات سريعي در چشمان
فرد ديده مي شود كه وجه تسميه اين مرحله نيز مي باشد و چنانچه فرد را در اين حالت
بيدار كنيد ،به احتمال ديدن بوده است.
مرحله
REM
پس از 10 تا 15 دقيقه متوقف مي شود و پس از آن در طول خواب و بطور دوره اي و منظم
تكرار مي شود . با اين وجود كل دوران
REM
در طول يك خواب 8 ساعتي در اشخاص طبيعي 90 دقيقه خواهد بود و قسمت اعظم آن در ساعات
نزديك به صبح به وقوع مي پيوندد . امروز دانش پزشكي به اثبات رسانده است كه در
بيماري افسردگي يكي از تظاهرات مهم افزايش يافتن طول خواب
REM
نسبت به ميزان طبيعي است . به طوريكه شخص افسرده به ميزاني بيش از ساير اشخاص خواب
مي بيند .
يعني زمان بيشتري را در مرحله
REM
بسر مي برد . علاوه بر آن يك روش درماني جديد براي بيماران افسرده ،بيدار نگه داشتن
آنها براي كاهش ميزان
REM
مي باشد .
زمان نماز صبح كه در سوره اسراء به عنوان (ان قرآن الفجر كان مشهودا) از آن نام
برده شده است و مورد تأكيد فراوان مي باشد ،به گونه اي قرار گرفته است كه سبب كاهش
دادن قابل ملاحظه ميزان خواب
REM
در اشخاص مي شود ،چرا كه قسمت اعظم خواب
REM
در حوالي صبح به وقوع مي پيوندد و بيدار شدن براي نماز صبح از ميزان خواب
REM
مي كاهد . لازم به ذكر است كه خواب در حد تعادل براي سلامت و رفع خستگي لازم است
اما زيادي آن منجر به افسردگي مي شود .
ب)تأثير نماز بر بهداشت خواب:
معمولاً هر انساني بطور طبيعي در حدود يك سوم از عمر خود را در خواب بسر مي برد و
تأثير خواب بر روان و جسم انسان از نكات مسلم پزشكي است . در اشخاص مبتلا به
افسردگي ميزان خواب به نحو چشمگيري افزايش و يا به ندرت كاهش پيدا مي كند . تغييرات
خواب در بيماريهاي جسمي انسان بسيار چشمگير است به خصوص اگر تأثير ناراحتي هاي روان
انسان بر جسم او را در نظر داشته باشيم و به ياد آوريم كه بيش از شصت درصد مراجعه
كنندگان به بيمارستان هاي عمومي در واقع از يك مشكل رواني رنج مي برند . بهداشت
خواب در واقع پيگيري كننده و حتي درمانگر بسياري از بيماريهاي جسمي و رواني است .
بيدار شدن هر روز صبح سر يك موقع مشخص نخستين نخستين اصل در ايجاد بهداشت خواب است
. يك نگاه كلي به جدول اوقات شرعي نشان مي دهد كه وقت نماز صبح در تمام طول سال با
در نظر گرفتن تغييرات زمين ،زمان ثابتي است و اقامه كننده نماز صبح با برخواستن پس
از اذان ،در واقع اساسي ترين گام را در جهت رعايت خواب و در نتيجه سلامت بدني و
تعادل رواني برداشته است .
منابع :كاپلان سادوك ،روانپزشكي ،مترجم دكتر نصرا... پور افكاري ،جلد سوم ،ص 111
دكتر مجيد ملك محمدي ،40 نكته پزشكي پيرامون نماز .
|
